انتظار، حالتی است نفسانی که آمادگی برای آنچه انتظارش را می‏ کشیم، از آن بر می‏ آید. ضد انتظار، یاس و ناامیدی است. هرقدر که انتظار، شدیدتر باشد، آمادگی و مهیا شدن قوی‏تر خواهد بود. همانطورکه اگر مسافری داشته باشی که در انتظار مقدمش به سر می‏بری؛ هر چه هنگام آمدنش نزدیک‏تر شود، مهیا شدنت، فزونی می ‏یابد، بلکه از شدت انتظار چه بسا خواب از دیدگانت ربوده می ‏شود.

همانطور که «مراتب انتظار»، از این جهت، متفاوت است، «از جهت محبت‏» نسبت ‏به کسی که در انتظارش هستی نیز مراتبش، متفاوت می‌شود. پس هر چه محبت، شدید تر و دوستی بیشتر باشد، مهیاشدن برای محبوب، زیادتر می شود . (1)

انتظار، آماده باش و تحصیل آمادگی ‏های لازم است ‏برای آنچه که مورد نظر است، انتظار، آماده باشی در سایه صبر و مقاومت است. امام صادق علیه السلام فرموده است:

من دین الائمة انتظار الفرج بالصبر (2)؛ یکی از نشانه‏ های دین امامان، انتظار فرجی است که به صبر حاصل آید.

درزمان غیبت، دشمنان، تمامی نقشه ‏ها و طراری‏ های شیطانی خود را به میدان می ‏آورند تا رهزنی کنند و ایمان پیروان آن عزیز را نشانه روند. تنها کسانی می‏ توانند به دام آنان گرفتار نیایند که در سه‏ حیطه‏ «شناخت‏»، «عاطفه‏»و «رفتار»، آماده باشند؛ زیرا، این ها، سه حوزه‏ ی وجودی انسان را در بینش،  گرایش و عمل، شکل می‏ دهند .

عن الرضا، عن آبائه علیهم السلام قال: قال رسول الله صلی الله علیه و آله:

«افضلاعمال امتی انتظار فرج الله عزوجل‏» (3) و «افضل اعمال امتی انتظار الفرج من الله عزوجل‏» (4)؛ امام رضا علیه السلام از رسول اکرم صلی الله علیه وآله نقل می ‏فرمایند که برترین اعمال امت من، انتظار فرج از ناحیه‏ خداوند عزوجل است .

«انه سال عنه رجل: ای الاعمال احب الی الله عزوجل . قال: انتظار الفرج .» (5)

مردی از امیرالمؤمنین علی علیه السلام پرسید: «کدامین اعمال، نزد خداوند عزوجل، محبوب‏تر است؟ حضرت فرمودند: «انتظار فرج.‏»

»قال امیر المؤمنین علیه السلام: انتظروا الفرج ولا تیاسوا من روح الله؛ فاناحب الاعمال الی الله عزوجل انتظار الفرج‏»(6)؛ در همین باره، حضرت علی علیه السلام فرموده‏ اند: خود را آماده‏ فرج سازید و منتظر فرج باشید و دراین مسیر از خدا، ناامید و مایوس نگردید؛ زیرا که محبوب‏ ترین «اعمال‏» نزدخداوند عزوجل، انتظار فرج و کسب آمادگی برای فرج و حکومت مهدی علیه السلام است.«

در این حدیث، حضرت، از یاس و ناامیدی، پرهیز می ‏دهند تا طولانی بودن غیبت و مشکلات آن دوران، توان را از منتظران نرباید و آنان رادر صف منتظران پابرجا بدارد.

با توجه به این روایات، معلوم می‏شود که انتظار، تنها، یک «حالت روحی‏» نیست، بلکه احوال روحی جریان یافته و شکل گرفته‏ ای است که به اقدام و عمل می ‏انجامد. از همین رو است که «افضل الاعمال‏» و «احب الاعمال‏» فرموده‏ اند و آن، در سایه‏ صبر و استقامت‏ باید باشد و به دور از هرگونه یاس و ناامیدی .

آری، اینگونهانتظار و آمادگی را در دوران غیبت، مشق یاوران مهدی دانسته‏اند و آن رانصیب مهدی‌یاوران، شمرده ‏اند. پیامبر اکرم به حضرت علی (علیهم االسلام)می‏ فرماید:

یا علی: آگاه باش که بالاترین مردم، به لحاظ یقین؛ گروهی هستند که در آخر الزمان خواهند بود و با توجه به این که پیامبر را درک نکرده ‏اند و با او نبوده‏ اند و حجت و امام هم، از آنان غایب بوده است، درعین حال، از روی نوشته بر کاغذ سفید ایمان آورده‏ اند.(7)

در حدیث دیگر می ‏فرمایند:

«افضل العبادة انتظار الفرج‏» (8)؛برترین عبادت، انتظار فرج است. امیرالمؤمنین علی علیه السلام می‏فرمایند: «افضل عبادة المؤمن انتظار فرج الله.‏» (9)

این سان است که مهدی‌ یاوران عصر غیبت، در شب دیجور و سختی‏ ها، ایمان گران سنگ خویش را پایه‌گذاری می‏ کنند و ثابت قدم می ‏مانند و از برترین اعمال، با وجود سخت‏ تر بودنش، بهره می ‏یابند؛ زیرا، «افضل الاعمال احمزها» (10)؛ برترین اعمال، سخت ‏ترین آنها است. 

امام صادق علیه السلام در ذیل آیه‏ شریفه صد وپنجاه و هشتم سوره‏ مبارکه انعام «آیات پروردگارت ظاهر گردد، برای کسی که از پیش ایمان نیاورده باشد، یا با ایمانش، خیری حاصل نکرده باشد، ایمان آوردنش سودی ندارد» فرمود: «منظور از آن روز، هنگام خروج قائم منتظر از ما خاندان است.‏» (11)

از اینگونه روایات به دست می‏ آید که وظایف دوران غیبت، باید با ایمان و عمل خیر، رقم بخورد و در غیر این صورت، هیچ فایده‏ ای نخواهد داشت .

در دوران غیبت، «ایمان و عمل‏» به کار آیدو آمادگی می ‏آفریند و منتظران را در حال آماده باش نگه می‏دارد. اگر این آمادگی‏ ها، در سه محور شناخت و عاطفه و رفتار نباشد، در وقت ‏خروج و قیامحضرت، نه تنها سودی به همراه نخواهد داشت، بلکه از بعض روایات چنین به دست می‏ آید که چه بسا اینگونه افراد، پس از ظهور، در گروه مخالفان و دشمنان قرار گیرند و عده‏ ای که شبیه به خورشید پرستان و ماه‌ پرستان بوده ‏اند، ازپیروان آن نازنین باشند. (12)

پی‌نوشت‏ ها:

1- مکیال المکارم، ج 2، ص 235 و 236 .

2- بحار الانوار، ج 52، ص 122، ح 1 .

3- بحارالانوار، ج 52، ص 122، ح 1 .

4- همان، ص 128، ح 21 .

5- همان، ص 122، ح 3 .

6- همان، ص 123، ح 7 .